verschil-palliatieve-sedatie-euthanasie
Verschil tussen palliatieve sedatie en euthanasie
25 januari 2022 
11 min. leestijd

Verschil tussen palliatieve sedatie en euthanasie

Tenen krommend   merk ik dat euthanasie en palliatieve sedatie als begrippen door elkaar worden gebruikt, alsof het één en hetzelfde is. Tussen euthanasie en palliatieve sedatie zit een wereld van verschil. In deze podcast aflevering 43 van Stervensgoed vertel ik je hoe dit zit, en ontrafel ik een aantal vaak voorkomende misverstanden.


In deze podcast #43 Stervensgoed ontdek je:

  • Wat palliatieve sedatie is
  • Wat euthanasie is
  • Wat het verschil is tussen euthanasie en palliatieve sedatie
  • Mijn kijk op euthanasie
  • Hoe rouw anders is bij euthanasie


Verdiepen in liefdevolle en praktische stervensbegeleiding? Volg de gratis masterclass online. Kies hier je datum

Transcript van de opname
 Leuk dat je luistert naar de podcast Stervensgoed. Mijn naam is Diana Stassen en ik help je... Ik ondersteun je om met vertrouwen in de laatste levensfase te ondersteunen. En of je dat nu doet als mantelzorger, hulpverlener, zorgverlener, professional, als een vrijwilliger in een hospice; dat maakt niet uit. Ik hoop met deze podcast te inspireren, je waardevolle informatie te geven, aan het denken te zetten, te inspireren om te ondersteunen van mens tot mens. Van hart tot hart. Want ik geloof dat, dat de beste manier is om voor een ander te zorgen, zodat diegene zich herkend en erkend voelt, en dat we op deze manier bijdragen aan de laatste levensfase. De laatste levensfase die enorm uitdagend kan zijn.

En ik denk dat dat een understatement is.

Maar daar is ook iets heel moois van te maken. Vandaag wil ik het met je hebben over euthanasie en palliatieve sedatie, omdat er zo ontzettend veel misverstanden over bestaan. Er is zo ontzettend veel te vertellen over euthanasie en palliatieve sedatie en de misverstanden die erover bestaan. Daar is deze podcast veel te kort voor, want ik daar uren over vertellen vanuit het spirituele besef, vanuit emotioneel en medisch en juridisch besef in ieder geval.
 Vanuit de mentale aspecten, vanuit emotionele aspecten, vanuit hele praktische aspecten van hé, hoe gaat dat nou? Vanuit juridische aspecten, want daar komt ook best wel wat juridische aspecten bekijken. Vanuit een aspect van de hulpverlener, vanuit het aspect als zorgverlener…. Vanuit heel verschillende aspecten dus.

Vandaag in deze podcast Stervensgoed. Wat is nou precies euthanasie? Wat is nou precies palliatieve sedatie? En wat is het verschil tussen beide? En het is enorm belangrijk om dat te weten, om dat er een enorm groot verschil tussen beide zit. En toch worden in de praktijk beide begrippen door elkaar gebruikt.

Ik geef wel eens vaker trainingen voor zorginstellingen en tenenkrommend vind ik het als zorgverleners die met stervende mensen, en laten we eerlijk zijn, als je in de zorg gewerkt, dan kom je altijd ernstig zieke mensen tegen, mensen die sterven zijn. -Tenslotte zijn we allemaal vroeg of laat een stervend.-
 Maar zeker als je in de zorg werkt. Dan kom je mensen tegen die ernstig ziek zijn, mensen die sterven.

De taak als zorgverlener om voorlichting te geven, die klopt, die eerlijk en oprecht is, maar die ook écht klopt, zoals het is. Tijdens een training merk ik nog wel dat er heel veel misverstanden bestaan over die palliatieve zorg; de palliatieve sedatie en de euthanasie.

Dus vandaag wil ik je kort even uiteenzetten; heel makkelijk, heel duidelijk wat het verschil precies is als we het hebben over palliatieve sedatie. Daar komt het wordt sederen in voor en wat sederen betekent. Sederen betekent het bewustzijn verminderen.

 Even in Jip en Janneke taal gezegd; Iemand in slaap maken. Als we onder narcose gaan, als we naar een operatie gaan, dan krijgen we ook een bepaalde sedatie. Een andere combinatie van medicijnen, misschien. Maar sederen is eigenlijk in slaap maken.

Bewustzijn verlagen.
 Verlagen van het bewustzijn, een soort van slaap. Je kunt verschillende slaap ervaren. Hele lichte slaap. Je hebt een hele diepe slaap.
 Slaap zoals je s’avonds net gaat slapen of 's ochtends wakker wordt, zo weet je het zo, net tussen dat half wakker, half slapend in zijn, dat is ook een vorm van studeren en dat hoeft dus niet altijd te betekenen dat mensen diep in slaap zijn, en dat is gelijk een mythe die ik je voor je ontkracht. Een mythe van diep slapen wil ik er uithalen.
 Dat betekent niet dat we heel diep, diep diep in slaap zijn.

 Doel van die palliatieve sedatie is wanneer mensen klachten hebben die we niet op een andere, voor de hand liggende manier kunnen bestrijden, zoals hevige pijn, hevige onrust, dat soort klachten die we niet op een andere manier kunnen oplossen.
 Bijvoorbeeld een patiënt met een gebroken been die terminaal ziek is! Hij heeft daar enorm veel pijn aan. Dan kunnen we aan het einde van dat leven. De keuze maken: ja, we kunnen nu niet meer gaan opereren, want dat kan iemand bijvoorbeeld fysiek niet meer aan. Dat is ook niet meer haalbaar om iemand met een ambulance naar het ziekenhuis te brengen. Dat heeft veel praktische consequenties, dat geef je niet de kwaliteit van leven, dus we zullen er alles aan moeten doen om die pijn te verminderen.
 En als dat niet lukt...
 Dan kunnen we daarvoor kiezen, onder bepaalde voorwaarden, om palliatieve sedatie toe te passen. En in principe is degene die daar de beslissing toeneemt de arts, de huisarts of eventueel een arts in het ziekenhuis, maar in ieder geval een dokter. We doen dat dus omdat we de klachten niet kunnen behandelen op een andere, voor de hand liggende, praktische manier. Palliatieve sedatie kan ook alleen maar plaatsvinden als het levenseinde nadert. Als het levenseinde kort nabij is. Hoe weten we dat 100 procent zeker?
 We weten dat nooit 100 procent zeker, maar er zijn een aantal symptomen waarvan we weten, hoe we een hele duidelijke inschatting kunnen maken dat iemand niet meer lang te leven heeft.

Dus het is ook niet zo dat palliatieve sedatie, maar altijd kan worden toegepast. Zo van, ja, iemand heeft een slechte prognose, maar iemand leeft misschien nog de komende zes maanden en heeft op dit moment heel erg veel pijn. Dan laten we maar palliatieve sederen…..Palliatieve sedatie absoluut niet hiervoor geschikt.
 Wanneer we dus palliatieve sedatie gaan toepassen: dan verminderen we dus het bewustzijn.
 En de doelstelling is omdat zo diep te doen zodat iemand geen klachten meer heeft.

Maar het is dus niet bedoeld om iemand te laten sterven. Het is niet bedoeld om iemand sneller te laten sterven, dus als ervan uit medisch oogpunt nog een lange levensverwachting is…
 En we gaan iemand als het ware dat bewustzijn verlagen en slaapmiddelen toedienen dan kan het zijn dat dit weken zou gaan duren, dus uiteindelijk ook niet haalbaar, en dan komen er veel meer problemen en klachten om de hoek kijken.

…..
 Palliatieve sedatie heeft echt puur als doelstelling om die klachten te verminderen met iemand die heel kort bij zijn overlijden is.

Daar zijn een aantal aanwijzingen en symptomen voor. Voor het overzicht van deze podcast ga ik niet heel concreet op deze symptomen.
 Hoe gaat palliatieve sedatie?

Mensen krijgen meestal infuus thuis, soms wordt het ook door middel van losse injecties, spuitjes, toegediend en meestal is dat een combinatie van een slaapmiddel en een pijnstiller, soms kunnen daar andere medicijnen bij zitten.
 Andere medicijnen die worden toegediend om bijvoorbeeld misselijkheid te bestrijden of om onrust te bestrijden, dus dat is afhankelijk welke klachten iemand heeft, welke cocktail aan medicijnen wordt toegediend om daar zo veel mogelijk die klachten in te verminderen. Dat is een stukje wat ik met je wil delen over palliatieve sedatie.

Het is dus iets heel anders dan euthanasie. Euthanasie is een heel bewust een keuze maken om het leven actie te beëindigen.
 Heel duidelijk wordt hier een keuze gemaakt dat iemand niet meer kan/ wil leven.
 Er zijn strenge condities waaronder euthanasie kan plaatsvindt, en er komt ook heel veel juridische regelzaken bijkijken waar de arts die euthanasie uitvoert ook aan moet voldoen. Het is ook echt niet zo van als iemand euthanasie wel van, oké, ik wil dit wat ik zie het leven niet maar zitten, dan kan dat zomaar.
 Er zijn echt duidelijke richtlijnen.
 Daar zijn protocollen voor, omdat je wanneer je die wens hebt, of, ik denk niet dat het altijd een wens is, misschien wel een noodzaak voor sommige mensen, voor dat in ieder geval in te willigen. Euthanasie heeft als doel om het leven te beëindigen.


 En dat is afhankelijk hoe die euthanasie wordt toegediend. Ik heb wel eens meegemaakt dat mensen medicijnen krijgen. In de vorm van een drankje of in de vorm van pillen.


 Dan nemen mensen dat in en dan overlijdt iemand, een beetje afhankelijk van de medicijnen, beetje afhankelijk van de gezondheid en andere factoren binnen, enkele uren. Ik heb ook meegemaakt dat euthanasie wordt toegediend, met medicijnen via een infuus, dan gaat het echt ontzettend snel, in een split second, dat iemand overlijdt, de laatste ademhaling uitblaast en dat de euthanasie in die zin voltooid is.

Je kunt begrijpen dat euthanasie een hele intense beslissing is, vaak wordt soms wel eens gezegd door mensen die is ziek zijn, als ik Dat niet meer kan, dan kiezen voor euthanasie. Ik hoor soms ook wel eens mensen in mijn omgeving zeggen, zeker bij een schrikbeeld wat vaak mensen hebben van dementie,… Maar als ik later dit niet meer weet, dan geef mij dan maar een spuitje, als ik dan later zo aan toe bent, dan geef me dan maar een spuitje nou, dat is natuurlijk niet zo één, twee, drie makkelijk om te beslissen.

Ten eerste. Dat kunnen we dat nooit voor een ander beslissen. Bij euthanasie is het echt enorm belangrijk dat diegene zelf een duidelijke keuze voor zichzelf maken en zich daarbij niet beïnvloeden door andere mensen. Euthanasie is natuurlijk definitief; dat kun je niet meer terugdraaien dus, dat vraagt echt nauwgezet onderzoek.
 De emotie/gevoel bij euthanasie en palliatieve sedatie is anders.
 Gevoelsmatig vind ik het ook enorm anders. Ik heb een aantal keren meegemaakt dat mensen euthanasie aangevraagd hebben en dat die dat verzoek ook is ingewilligd. Dat ik erbij was toen het gebeurd is. Ik heb nog veel vaker meegemaakt dat mensen palliatief gesedeerd zijn, het op de één of andere manier ook wel een ja… neemt nog wel natuurlijk beloop met zich mee.
 Iemand wordt in slaap gebracht, iemand krijgt behoorlijk wat, medicijnen binnen.
 Maar iemand, het leven stopt niet abrupt, hé, dat is natuurlijk stervensproces, wordt wel beïnvloed,  maar is natuurlijk sterven. Het stervensproces wordt altijd beïnvloed door alles.
 Door de omgeving, door de medicijnen, op spiritueel niveau, maar het is wel nog een vorm van een natuurlijk stervensproces die zich verder voltooid op het moment dat iemand sterft. Je weet nooit met palliatieve sedatie wanneer iemand komt te overlijden. Dat is natuurlijk een vrij korte levensverwachting maar je weet het moment, tijdstip, niet precies.

 Bij euthanasie is dat veel concreter, vaak dat mensen echt een datum kiezen voor euthanasie op deze dag. Bij euthanasie, dan weet je dus dat iemand op dat dag deel gaat overlijden.
 Gevoelsmatig heeft dit een enorme impact qua rouw en verliesverwerking. Is ook een andere manier ehm ja, van afscheid nemen.

Ik krijg nog wel eens de vraag van, wat is nou goed? En wat is nou fout? En mag het vanuit spiritueel opzicht, “mag” euthanasie en zo dan wel vanuit spirituele, vanuit geloofsovertuigingen?

Ik geloof niet in die zin in goed of fout. Goed of fout zijn echt aardse begrippen; zijn menselijke begrippen. Wij vinden iets goed, of iets fout. Ins spirituele zin is dit onjuist. Er is geen goed of fout. Alleen levenslessen en ervaringen.
 Emotioneel is het wel een andere ervaring.
 Om hiermee om te gaan en ik vind wel -wat mijn ervaring is- dat de impact van euthanasie en palliatieve sedatie anders is.
 Ik geloof niet. In goed en fout. Hoewel ik vind dat een stervensproces ook een functie kan hebben.
 Ons stervensproces heeft een aantal functies. Waar mensen doorheen gaan, heeft het als functie om te leren hoe we loslaten, hoe we onszelf vergeven, hoe we het leven loslaten, hoe we ons lichaam loslaten…. En ondanks dat soms verre van een makkelijk proces is, zie ik ook de schoonheid daarvan in, net zoals we alle dag een kleine dood sterven.
 Dagelijks maken we kleine stervensprocessen mee of over het jaar grotere afscheidsprocessen. Omdat we afscheid nemen van mensen, omdat we afscheid nemen van relaties, omdat we afscheid nemen van dit of dat…
 Zie dat allemaal als kleine stervens processen voorafgaand aan het einde van het leven, als een soort ultieme Grand finale; van alles. Je wordt gedwongen om alles los te laten zoals het leven, je lichaam, je identiteit, de mensen om je heen, alles. Ik zie daar een bepaalde schoonheid in, wat niet wil zeggen dat het makkelijk en pijnloos is, absoluut niet en tegelijkertijd geloof ik..
 Ook dat mensen die voor euthanasie kiezen, dat, dat ook een ervaring is waar de Ziel behoefte aan heeft, vanuit spiritueel oogpunt. Vanuit dat oogpunt is dat het een keuze is die je maakt omdat die keuze bij je past, en dit is natuurlijk geen keuze die je zomaar maakt in een blink of een eye.
 In een oogopslag, zomaar, maakt dat dit, is echt wel goed over nagedacht, goed over gevoeld en ik geloof erin als mensen hiervoor kiezen dat ze dat ook vanuit een zuivere ziel kiezen en dat dat op die manier ook een les is, een ervaring is van het leven die bij diegene hoort. Dit is voor vandaag een uitzetting over euthanasie, over palliatieve sedatie, waar ik een paar uitstapjes heb gemaakt, naar de richtlijn, een stukje spiritualiteit, een stukje, gevoel en emotionele beleving
 Ik vind het supertof als je wilt reageren op deze podcast. Hoe jij erover denkt? Misschien vind je wel herkenning, erkenning? Misschien heb je een andere visie.
 Die vind ik ook fijn om te horen hoe jij erover nadenkt hoe jij daartegen aankijkt, en laten we vooral even connecten op sociaal media.

Of via de gratis online masterclass liefdevolle, praktische stervensbegeleiding die geef ik binnenkort weer, dus wil je graag aanhaken? Schrijf je gratis in!

In de gratis masterclass waar ik meer ga vertellen hoe ik kijk naar stervensbegeleiding, hoe ik kijk  naar het levenseinde en ik wil je van harte uitnodigen om hier aan deel te nemen. Ik vind het supertof dat je geluisterd hebt. Laten we connecten op bijvoorbeeld Instagram ik wens je nog een hele fijne dag en tot horens.

Over de schrijver
Diana Stassen is eigenaresse van Ster in Zorg; de inspiratieplek voor stervensbegeleiding.Ze begeleidt familieleden, vrijwilligers, (aankomend) stervensbegeleiders om het stervensproces te ondersteunen op een praktische, eigenwijze, lichte en liefdevolle manier.Ze heeft een achtergrond als (palliatief & wijk) verpleegkundige, gezondheidswetenschapper, NLP-trainer en hypnotherapeut.
Reactie plaatsen